فاطمه داریوش مرنی امروز دسترسی به اینترنت و انبوه اطلاعات در هر زمانی به سهولت در اختیار افراد قرار دارد و کودکان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. تحقیقات نشان داده خانوادههایی که فرزندان آنان بدون نظارت و طور بیرویه از فضای مجازی استفاده میکنند، ناخودآگاه با صحنههایی مواجه میشوند که به اذعان جامعهشناسان و روانشناسان این حوزه، زمینه بلوغ زودرس آنان را ایجاد میکند.
براساس پژوهشها و تحقیقات اخیر؛ تغییر در سبک زندگی و پیشرفت فناوری، فرآیند بلوغ زودرس رو به رشد است. میانگین سن بلوغ در سراسر جهان کاهش یافته است از این رو طبق آمار غیررسمی اعلام شده در ایران شیوع بلوغ زودرس در دختران در مقایسه با پسران 20 برابر است.
امروزه بلوغ زود رس در کودکان به تغییراتی گفته می شود که کودک زودتر از موعد مقرر بدنش تبدیل به بدن یک فرد بزرگسال می شود (تغییرات جسمی و هورمونی مرتبط به فرایند بلوغ در کودکان زودتر از زمان موعد روی می دهد) بطور معمول بلوغ در دخرتان بین سن 8 الی 13 سالگی و در پسران بین 9 الی 14 سالگی رخ می دهد. اما در موارد بلوغ زودرس این تغییرات قبل از 8 سالگی در دختران بروز می دهد.
باید توجه داشت که این فرایند شامل رشد اندام های بدن، تغییرات هورمونی و بروز زود هنگام موهای زائد و تغییر صدا می باشد. بلوغ رودرس تاثیرات قابل توجهی بر رشد جسمی و روانی در کودکان نیز دارد. دلایل بلوغ زودرس شامل عوامل ژنتیکی ، محیطی ، مشکلات هورمونی و حتی استرس موجب بروز بلوغ زودرس می باشد.
علائم بلوغ زودرس در دختران:
-رشد زود هنگام سینه ها
-شروع قاعدگی قبل از 8 سالگی
-رشد موهای زائد (در نواحی زیر بغل و آلت تناسلی)
– کاهش رشد قد نهایی(افزایش سریع رشد استخوان ها و بلندی قد در بین همسالان بیم یک تا سه سال و توقف سریع آن که منجر به کاهش رشد طولی در آینده می شود)
– جهش های ژنتیک منجر به ترشح ترشح هورمون های جنسی می شوند
-تغییر در بوی بدن(به دلیل فعالیت غدد عرق)
-مشکلات پزشکی مانند (سندروم حاد، کم کاری تیروئید)
-تغییرات پوستی(بروز جوش و آکنه)
– علائم رفتاری مانند( تحریک پذیری یا تغییرات خلق و خوی)
-افزایش چاقی در کودکان و نوجوانان منجر به افزایش سطح هورمون های استروژن در سلول های چربی مرتبط است.
تاثیر فضای مجازی بر بلوغ زودرس
امروز دسترسی به اینترنت و انبوه اطلاعات در هر زمانی به سهولت در اختیار افراد قرار دارد و کودکان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. تحقیقات نشان داده خانوادههایی که فرزندان آنان بدون نظارت و طور بیرویه از فضای مجازی استفاده میکنند، ناخودآگاه با صحنههایی مواجه میشوند که به اذعان جامعهشناسان و روانشناسان این حوزه، زمینه بلوغ زودرس آنان را ایجاد میکند.
در فضای مجازی فیلمها و عکسهای غیراخلاقی رد و بدل میشود که در آن محتوای نامناسب و مغایر با ارزشهای فرهنگی و اخلاقی بهسادگی در دسترس قرار دارد. مواجهه زودهنگام کودکان با چنین محتواهایی نه تنها روند طبیعی رشد روانی و جنسی آنان را مختل میسازد، بلکه کنجکاویهای زودرس و غیرسالمی را در ذهن آنان برمیانگیزد و در نهایت هویت فرهنگی و اخلاقیشان را تضعیف میکند.
این امر همچنین موجب میشود که وابستگی به فضای مجازی افزایش یافته و تعاملات خانوادگی و اجتماعی آنان کاهش یابد، به گونهای که کودک به جای تجربه زیست واقعی در محیط خانواده و جامعه، در دنیای مجازی غرق شود و ارزشهای اصلی زندگی را از دست بدهد.
در چنین شرایطی نقش خانواده بهعنوان نخستین نهاد تربیتی و اجتماعی بیش از پیش اهمیت مییابد. والدین باید با ایجاد گفتوگوی صمیمی و باز با فرزندان، آنان را نسبت به خطرات محتوای ناسالم آگاه سازند و با نظارت هوشمندانه و غیرتحکمی، مسیر استفاده از اینترنت را مدیریت کنند. آموزش سواد رسانهای در خانه میتواند به فرزندان کمک کند تا توانایی تشخیص محتوای سالم از ناسالم را پیدا کنند و در برابر وسوسههای فضای مجازی مقاوم باشند.
همچنین خانوادهها باید جایگزینهای فرهنگی و آموزشی همچون کتاب، فیلمهای آموزشی و فعالیتهای گروهی را تقویت کنند تا فرزندان فرصت تجربههای سالم و سازنده را داشته باشند.
کلام آخر:
در نهایت باید گفت که دسترسی آسان به اینترنت، اگرچه فرصتهای آموزشی و ارتباطی فراوانی فراهم میکند، اما بدون نظارت خانواده میتواند به تهدیدی جدی برای رشد سالم کودکان و نوجوانان تبدیل شود.
بنابراین خانواده ایرانی باید با بهرهگیری از سرمایه فرهنگی و ارزشهای بومی، نقش فعال و پیشگیرانهای در هدایت تجربه رسانهای فرزندان ایفا کند تا نسل آینده نه مصرفکننده منفعل، بلکه تحلیلگر و تولیدکننده آگاه رسانه باشد.
*نویسنده: فاطمه داریوش مرنی
خبرنگار : محمد امینی 
