فاطمه داریوش مرنی پرونده ثبت جهانی ماسوله در استان گیلان که بیش از یک دهه با چالشهای مختلف دستوپنج نرم کرده، امسال هم به فهرست میراث یونسکو اضافه نخواهد شد.
به گزارش پایگاه خبری صبح جامعه به نقل از خبرگزاری فارس؛ علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت آثار تاریخی و طبیعی وزارت میراثفرهنگی، اخیرا درمورد وضعیت ماسوله در یونسکو اعلام کرد که با رفع ایرادات یونسکو مبنی بر لزوم بررسیهای بینالمللی، گروهی از کارشناسان چینی مطالعات باستانشناسی دوره عصر آهن را در این منطقه انجام دادند. نتایج برای یونسکو ارسال شده و امید میرود با توجه به وضعیت بدون سهمیه بودن این پرونده، سال آینده به سرانجام برسد.
پرونده ثبت جهانی ماسوله برای اولین بار بیش از ده سال پیش به یونسکو ارائه شد. این پرونده، تنها بر معماری پلکانی و بافت تاریخی ماسوله تمرکز نداشت؛ بلکه اشارهای مهم به استخراج آهن در این شهر تاریخی نیز داشت.
یونسکو پیش از این تأکید کرده بود که باید این موضوع، یعنی فعالیتهای معدنی گذشته، به تایید دانشمندان و کارشناسان جهانی برسد.پیچ و خمهای یونسکوپرونده ماسوله مسیر پرچالشی را طی کرده است.
در سال ۱۳۹۳، سعید آبادی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، چالشهای اصلی ثبت ماسوله را چنین برشمرد: «بیتوجهی به اصالت و یکپارچگی شهر تاریخی، تضعیف روشهای سنتی ساخت و معماری، نبود مدیریت منسجم با رویکرد حفاظتی و توسعه پایدار بومآورد، کمتوجهی به ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی در گردشگری و کمبود اعتبارات لازم.»با وجود این موانع، ایران پرونده ماسوله را در سال ۱۴۰۰ با عنوان «منظر فرهنگی ماسوله» به دبیرخانه مرکز میراث جهانی یونسکو ارسال کرد تا در اجلاس سال ۲۰۲۳ مورد بررسی قرار گیرد.تابستان ۱۴۰۱، ارزیابی میدانی پرونده توسط ایکوموس انجام شد.
نعیمه بنکاری، کارشناس اعزامی یونسکو، پس از بازدید از ماسوله اظهار کرد: «ماسوله ارزشهای زیادی دارد؛ از معماری پلکانی و تاریخی تا وجه انسانی و فرهنگی قابل توجه.»سال ۱۴۰۲، پرونده ماسوله با برخی ایرادها از سوی نماینده ایکوموس مواجه شد. گفته شد مدارک و مستندات ارائه شده کافی نیست و برای ثبت نیازمند بررسیهای بیشتر است. نهایتاً پرونده ماسوله از وضعیت «عدم ثبت» به «دیفر» تبدیل شد و بررسیهای بیشتر آغاز شد.
با وجود این چالشها، نمایندگان کشورهای دیگر همچون عمان، امارات، روسیه، عربستان و نیجریه از پرونده ماسوله دفاع کردند. این کشورها بر اهمیت ساختار تاریخی و اسلامی ماسوله تاکید داشتند و خواستار تجدیدنظر ایکوموس شدند.ماسوله؛ شهری با هزار سال قدمتماسوله شهری است که قدمت آن بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ سال تخمین زده میشود.
قبرستانهای متعدد درون و بیرون شهر، گواهی بر قدمت تاریخی آن است. نقشه پلکانی و طبقاتی شهر که در دامنه کوه شکل گرفته، بافت تاریخی را به طبیعت پیوند میدهد و تصویری کمنظیر خلق میکند.معماری پلکانی ماسوله، خانهها و گذرگاهها را به گونهای در هم میآمیزد که هر کوچه، هر پله و هر خانه داستانی از گذشته را روایت میکند. ترکیب این بافت تاریخی با مناظر طبیعی، ماسوله را به یکی از مقاصد بالقوه گردشگری ملی و بینالمللی تبدیل کرده است.
ثبت جهانی ماسوله، تنها یک موفقیت فرهنگی نیست؛ بلکه میتواند محرکی برای توسعه گردشگری پایدار و اقتصاد محلی باشد. با ثبت جهانی، گردشگران داخلی و خارجی بیشتری جذب ماسوله خواهند شد و این امر به حفظ و بازسازی بافت تاریخی و افزایش اشتغال در منطقه کمک خواهد کرد.
کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند که ثبت جهانی ماسوله، فرصتی استثنایی برای ایران است تا نشان دهد مدیریت میراث فرهنگی میتواند همزمان حفاظت از اصالت تاریخی و توسعه اقتصادی را پیش ببرد.
*انتهای خبر
خبرنگار : محمد امینی 
